Żarki – zabytkowe stodoły w Żarkach

Zabytkowe stodoły w Żarkach na Szlaku Orlich Gniazd

Jura Krakowsko – Częstochowska kojarzyła mi się głównie z pięknymi, romantycznymi warowniami – orlimi gniazdami, które powstały za czasów panowania króla Kazimierza Wielkiego. Dobry czas w dziejach naszego państwa. W pamięci wciąż mam żywe migawki z lekcji historii. Opowieść o postawnym, brodatym królu, który był władcą rosnącego w siłę kraju. Zastał Polskę drewnianą, a zostawił murowaną. Jaki król, taki kraj. Piękny mit, do którego i dziś chętnie się sięga w marzeniach o powrocie do dawnej świetności. Stąd też i może wziął się pomysł odbudowy piastowskich zamków. Odbudowany został zamek w Bobolicach, prowadzone są również prace na zamku w Mirowie, w Rabsztynie.

Tymczasem król swoje za uszami miał. Z jednej strony wielki budowniczy i błyskotliwy dyplomata a z drugiej strony skandalista. Analfabeta, bigamista, kobieciarz, a może i nawet gwałciciel … a na pewno bohater wielkiego skandalu obyczajowego na dworze węgierskim.

Nic nie jest czarno – białe. A Jura Krakowska – Częstochowska to nie tylko Szlak Orlich Gniazd. Jest to piękny zakątek Polski, który skrywa mnóstwo nieoczywistych perełek, m.in.: Pustynię Błędowską, Bobolusa Jurajskiego czy zabytkowe stodoły w Żarkach.

Żarki – zaułki Szlaku Orlich Gniazd

Żarki to niewielka miejscowość, leżąca w granicach województwa śląskiego. Na jurajskiej mapie turystycznych destynacji nie zajmuje może tak wysokich pozycji jak Ogrodzieniec, Pieskowa Skała czy Ojców, ale z całą pewnością jest to urokliwe miasteczko, które warto odwiedzić. Jest też dobrą bazą wypadową do zwiedzania Jury Krakowsko-Częstochowskiej.

W samych Żarkach warto zobaczyć samo centrum, z charakterystycznym, ciasnym labiryntem uliczek i przyklejonymi do siebie domami oraz kościół Świętych Szymona i Judy Tadeusza, Sanktuarium Matki Bożej Leśniowskiej Patronki Rodzin czy ruiny XVIII-wiecznego murowanego kościoła św. Stanisława. Ale to nie kościoły są magnesem tego miasteczka, tylko Muzeum Dawnych Rzemiosł oraz zespół XIX-wiecznych stodół.

Muzeum Dawnych Rzemiosł w Żarkach na Szlaku Zabytków Techniki

Muzeum Dawnych Rzemiosł mieści się w starym, prawie 100 letnim młynie. Jest to interaktywne, nowoczesne muzeum, które przybliża dawne zawody, takie jak: młynarz, piekarz, bednarz, szewc czy kołodziej. W 2017r. ten obiekt dołączył do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.

Podróżując z dziećmi po Jurze Krakowsko – Częstochowskiej nie można tego muzeum ominąć obojętnie. Opowieść o zawodach naszych pradziadków, zapach zboża, dotyk świeżo zmielonej mąki to dobra odskocznia od komputerów i smartfonów. Zwłaszcza dla najmłodszego pokolenia, które nie potrafi już sobie wyobrazić świata bez Internetu.

Szlak Kultury Żydowskiej w Żarkach

Dawne rzemiosło i Szlak Zabytków Techniki. Dawni mieszkańcy i Szlak Kultury Żydowskiej. Historia wspólnego egzystowania Polaków i Żydów. Znów już tylko historia. Przed II wojną w Żarkach dużą część populacji tego miasteczka stanowiła ludność żydowska. II wojna światowa niestety zniszczyła bezpowrotnie ten krajobraz wspólnego polsko-żydowskiego świata. To, co dziś zostało, to tablice pamiątkowe, kirkut liczący sobie około tysiąca macew, budynek dawnej synagogi, dziś pełniący funkcję domu kultury.

Zabytkowe stodoły w Żarkach i Żarecki Jarmark

Niedaleko od centrum miasta jest zespół pięknych, zabytkowych stodół. Powstały one na przełomie XIX i XX wieku. Stara, historyczna zabudowa Żarek była tak zwarta, że nie było za bardzo możliwości, aby budować stodoły zaraz przy domach. Dlatego, z dala od mieszkalnych skupisk powstały rzędy stodół, w których gospodarze przechowywali plony rolne oraz sprzęt rolniczy.

Pierwotnie budynki były drewniane i kryte strzechą. Pod koniec lat 30-tych XX wieku, w miejsce drewnianych budowli powstały obiekty murowane z kamienia wapiennego i cegły, kryte dwuspadowym dachem o charakterystycznym rdzawym kolorze. Do dziś zachowało się około 40 stodół, które w większości stanowią własność prywatną. Jedna ze stodół należy do samorządu gminy i jest w niej cyklicznie organizowana impreza – Kupiecki Sąsiek w Żareckiej Stodole.

Przy stodołach mieści się jedno z największych targowisk w północnej części województwa śląskiego, zwane czasem supermarketem pod chmurką. Wiele stoisk mieści się też między stodołami oraz w niektórych stodołach.

Jarmarki w Żarkach mają długą tradycję, bo zaczęły być organizowane już w II połowie XVI wieku, z łaski króla Zygmunta Augusta. Dużą rolę tutaj odegrali Żydzi, którzy głównie trudnili się handlem. Miasteczko tętniło życiem. Dziś już żydowskich handlarzy nie ma, ale na szczęście handel na targu nadal jest i się rozwija. Targi odbywają się w każdą sobotę. Chodzenie na zakupy na sobotni targ dla mieszkańców Żarek jest już wielopokoleniową tradycją, a dla turystów niewątpliwie jest to dodatkowa atrakcja, jaką mogą zaoferować niepozorne Żarki.

Na targu dostępne jest praktycznie wszystko, łącznie z żywym inwentarzem. Po latach zakupów robionych w wielkich galeriach handlowych, zakupy na targowisku nabierają innego wymiaru. Osobistego, intymnego. Kontakt ze sprzedawcą jest bezpośredni, można się potargować, można pożartować.

Żarki na śląskim szlaku kulinarnym

I na sam koniec jeszcze jedna atrakcja Żarek, tym razem atrakcja kulinarna: chleb tatarczuch. Jest to ciemny, słodkawy chleb, wypiekany z mąki gryczanej (tatarczanej).

Tradycja pieczenia chleba z mąki gryczanej utrzymuje się w Żarkach już od bardzo dawna. Tajemnica przepisu na wypiek tatarczucha tkwi nie tyle w składnikach, co w ich proporcjach. Przepis jest strzeżony i przekazywany z pokolenia na pokolenie. Chleb ten od dawien dawna był sprzedawany targach, i można go kupić dziś, właśnie na sobotnim targu w Żarkach.