Nowy Kościół. Wyprawy na agaty
Skarby Pogórza Kaczawskiego i wyprawy na agaty w Nowym Kościele
Nowy Kościół to niewielka miejscowość położona na Pogórzu Kaczawskim w Sudetach, niedaleko od Złotoryi. Ta niepozorna wieś jest ważnym punktem na polskiej mapie geoturystycznej. Jest to jedno z najbardziej znanych stanowisk mineralogicznych na Dolnym Śląsku. I chociaż jest ona przede wszystkim znana wśród geologów czy miłośników skał, minerałów i kamieni półszlachetnych, to trafiają tu również osoby, które na co dzień nie są pasjonatami geologii. W rejonie Nowego Kościoła występują największe w Polsce zasoby skał agatowych. I właśnie dlatego, między innymi w Nowym Kościele, są organizowane wyprawy na agaty i warsztaty geologiczne.
W okolicy Nowego Kościoła, oprócz agatów, licznie występują też septarie. Ale znaleźć również można takie minerały jak: ametysty, jaspisy, piryty, malachity. Poszukiwania minerałów i ich późniejsza obróbka stają się powoli flagowym produktem turystycznym regionu Pogórza Kaczawskiego i Gór Kaczawskich. I jest to pełna emocji przygoda, jaką można zaoferować dzieciom, będąc na Pogórzu Kaczawskim.
Nowy Kościół wczoraj i dziś
Wieś Nowy Kościół należy do najstarszych osad w Dolinie Kaczawy, jej początki datuje się na przełom XII i XIII wieku. Od XIV wieku była we władaniu śląskiego arystokratycznego rodu von Zedlitz. Na kartach historii Dolnego Śląska przedstawiciele tego rodu są niemal wszechobecni. Byli właścicielami wielu zamków, pałaców, wsi. Swoje posiadłości mieli między innymi w Wojcieszowie, Warmątowicach koło Legnicy, Lipie oraz właśnie w Nowym Kościele, gdzie mieli swój rodowy zamek.
Rodzina von Zedlitz gorliwie propagowała protestantyzm na terenie Śląska. Dlatego też, Nowy Kościół był jedną z pierwszych osad na Dolnym Śląsku, które przyjęły protestantyzm i stała się centrum rozwoju luteranizmu. To tu, Melchior Hoffman, uczeń Marcina Lutra, wygłosił pierwsze w historii Śląska kazanie dotyczące reformacji kościoła. I to tutaj też powstała pierwsza szkoła dla pastorów na Śląsku.
Dzisiaj Nowy Kościół jest dolnośląską mekką geologów i poszukiwaczy kamieni ozdobnych. Mieści się tu niewielka pracownia kamieniarska, gdzie obrabia się minerały z całego świata. Najwięcej jest oczywiście agatów z okolic, będących piękną wizytówką tego regionu. Pan Piotr Sarul z tego warsztatu organizuje wyprawy na agaty. A później podczas obróbki minerałów wydobywa z ich wnętrza piękno. Pracownicy pracowni kamieniarskiej przecinają skalne bryły diamentową tarczą na połówki. A później pomagają je oszlifować i wypolerować.
Ruiny romańskiego kościoła w Nowym Kościele
Niedaleko pracowni kamieniarskiej znajdują się ruiny romańskiego kościoła Najświętszej Marii Panny z XIII wieku, które warto zobaczyć. Najlepiej zachowanym fragmentem kościoła jest wysoka wieża zakończona hełmem i fragment jednej ze ścian nawy. Przy kościele znajduje się stary cmentarz. Ruina kościoła porośnięta bluszczem, niszczejące groby i cisza tworzą niesamowitą atmosferę tego miejsca. Ponieważ wieża kościelna jest od niedawna wyremontowana, można bez obaw na nią wejść i obejrzeć urokliwą panoramę okolicy Nowego Kościoła.
Wyprawy na agaty w Krainie Wygasłych Wulkanów, czyli wyprawa na co?
Bogactwo minerałów na Pogórzu Kaczawskim związane jest aktywnością wulkanów, wiele milionów lat temu. I właśnie dlatego ten region zyskał piękną nazwę – Kraina Wygasłych Wulkanów.
Niedaleko Nowego Kościoła znajdują się niewielkie wzgórza – Wołek i Wygorzel. Są one zbudowane ze skał wulkanicznych. A agaty występują głównie w skałach wulkanicznych. W dolinie między tymi wzgórzami są miejsca, gdzie licznie występują złoża agatów.
Agaty występują wewnątrz owalnych buł zbudowanych z ryolitu (porfir kwarcowy), natomiast same buły tkwią luzem w gliniastej zwietrzelinie tufów. Wielkość buł waha się zazwyczaj od 2 do 10 cm ale też zdarzają się większe okazy, nawet do 50 cm. Najbardziej charakterystyczną cechą agatów są ich wstęgi. Ich barwa jest różnorodna. Najczęściej występują wstęgowe agaty o brązowoszarym zabarwieniu, brunatnym z czerwonymi czy szaroniebieskimi wstęgami. Część buł agatowych posiada pustki w środku, które są wypełnione kryształkami kwarcu mlecznego, dymnego czy czasem ametystu.
Piękno tych kamieni półszlachetnych docenili już Starożytni. Mięły wieki, a zainteresowanie agatami nie minęło. Ich uroda jest ponadczasowa.
Jeden komentarz
Andrzej
Pięknie opisane to miejsce agatowe. Byłem z p. Piotrem Sarulem na warsztatach agatowych na jego poletku. Oglądałem jego imponujące zbiory. Przyznaję ,że jest to prawdziwy król agatów. Chciałbym spróbować coś znależć w naturalnych warunkach. Może mi się trafi akurat jakiś ładny agat. Mam pytanie czy w opisanych miejscach :Wołek i Wygorzel można legalnie zbierać i ewentualnie wygrzebywać z ziemi agaty. Czy to są tereny prywatne i należy mieć zezwolenie na poszukiwanie.